Dylai cryfhau cynhyrchu bwyd lleol, mynd i’r afael â llygredd dŵr a gwella trafnidiaeth wledig fod yn flaenoriaethau allweddol i Lywodraeth nesaf Cymru, meddai arweinwyr cynghorau mewn cyfarfod diweddar o Fforwm Gwledig Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC).
Mae arweinwyr llywodraeth leol yn dweud bod y materion hyn yn ganolog i gynnal cymunedau gwledig a chefnogi economïau lleol. Mae cynghorau hefyd wedi pwysleisio pwysigrwydd cefnogi ffermydd teuluol bach a ffermydd sirol, creu cyfleoedd i bobl ifanc fynd i mewn i’r sector amaethyddol drwy sgiliau a hyfforddiant, ac ehangu’r defnydd o fesurau rheoli llifogydd naturiol. Mae llawer o’r blaenoriaethau hyn yn cael eu hadlewyrchu ym Maniffesto Gwledig Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, sy’n nodi gweledigaeth cynghorau ar gyfer cefnogi cymunedau ac economïau gwledig ledled Cymru.
Tynnodd yr arweinwyr sylw hefyd at yr angen am weithredu ymarferol ar dlodi gwledig ac am ymdrechion parhaus i gynnal cymunedau Cymraeg eu hiaith. Mae cynghorau’n dweud y bydd angen cydweithredu hirdymor rhwng llywodraethau, cymunedau a diwydiant i fynd i’r afael â’r heriau hyn.
Trafodwyd y materion mewn cyfarfod diweddar o Fforwm Gwledig CLlLC, lle ymunodd cynrychiolwyr o sawl plaid wleidyddol â chynghorwyr i archwilio’r heriau a’r cyfleoedd sy’n wynebu Cymru wledig cyn tymor nesaf Senedd Cymru.
Ymhlith y cynrychiolwyr a fynychodd y drafodaeth roedd Samuel Kurtz AS, Jane Dodds AS, Huw Irranca-Davies AS a Llyr Gruffydd AS, yn ogystal â chynrychiolwyr o lywodraeth leol. Nododd y cyfranogwyr lefel sylweddol o dir cyffredin ar lawer o’r blaenoriaethau allweddol ar gyfer cymunedau gwledig.
Dywedodd y Cynghorydd Bryan Davies, Llefarydd CLlLC dros Faterion Gwledig:
“Mae cymunedau gwledig yn wynebu heriau gwirioneddol, ond mae cyfleoedd clir hefyd os ydym yn gweithio gyda’n gilydd i gefnogi economïau lleol, cryfhau cynhyrchu bwyd a diogelu ein hamgylchedd naturiol.
“Roedd yn galonogol clywed cefnogaeth gref i lawer o’r blaenoriaethau a godwyd gan gynghorau. Bydd y ffocws hwnnw’n bwysig wrth i ni weithio gyda Llywodraeth Cymru nesaf i ddarparu atebion ymarferol ar gyfer Cymru wledig.”
Dywedodd y Cynghorydd Mary Ann Brocklesby, Llefarydd CLlLC dros Faterion Gwledig:
“Cymunedau gwledig yw asgwrn cefn Cymru. Maent yn cynhyrchu ein bwyd, yn gofalu am ein tirweddau, ac yn chwarae rhan hanfodol yn ein heconomi, ein hamgylchedd a’n diwylliant. Ond maent hefyd yn wynebu set unigryw o heriau.
“Yr hyn a ddaeth drwodd yn glir yn y drafodaeth oedd faint o dir cyffredin sydd ar y materion sy’n bwysig i bobl mewn ardaloedd gwledig – pethau fel cefnogi ffermydd teuluol, gwarchod ein hafonydd, a sicrhau bod cymunedau wedi’u cysylltu’n iawn â’n trefi, dinasoedd ac economi ehangach Cymru.
“Roedd yn galonogol gweld y lefel honno o gytundeb ar draws llawer o’r blaenoriaethau hyn. Mae’r ddealltwriaeth a rennir honno’n rhoi sylfaen gadarn i ni weithio gyda Llywodraeth Cymru nesaf a phartneriaid i ddod o hyd i atebion ymarferol.
“Mae ein Fforwm Gwledig yn barod i barhau â’r sgwrs honno gyda Llywodraeth Cymru nesaf fel y gallwn, gyda’n gilydd, droi’r blaenoriaethau hyn a rennir yn welliannau gwirioneddol i’r bobl sy’n byw ac yn gweithio yng nghefn gwlad Cymru bob dydd.”