Hen bryd i eglurhad o ran ad-drefnu llywodraeth leol

Dydd Gwener, 28 Tachwedd 2014

Heddiw yw’r dyddiad olaf i’r awdurdodau lleol fynegi diddordeb yn y syniad o gyfuno o’u gwirfodd yn ymateb i Bapur Gwyn Llywodraeth Cymru, ‘Diwygio Llywodraeth Leol’. Mae WLGA wedi cydnabod bod angen cofleidio newid a dechrau trafod proses diwygio gwasanaethau cyhoeddus Cymru. Mae WLGA wedi ymgysylltu’n llawn â Chomisiwn Williams gan roi tystiolaeth ar lafar ac ar bapur, ac mae wedi parhau i astudio syniadau blaengar ynglŷn â diwygio yn ogystal â hybu egwyddorion trefniadau lleol.

Mae ymateb cymysg i’r gwahoddiad i awdurdodau gyfuno o’u gwirfodd. Mae chwech o’r 22 awdurdod lleol wedi cytuno ar y ffordd ymlaen, mae eraill yn fodlon cyfuno ac mae’r lleill wedi dadlau o blaid parhau’r un fath. Mae dau awdurdod wedi cysylltu’r drafodaeth â’r syniad o ranbarthau dinasol i geisio dod â pholisïau Llywodraeth Cymru ynghyd. Mae’r awdurdodau lleol wedi pennu’r dewisiadau hynny ar ôl pwyso a mesur popeth yn ofalus.

Mae’r darlun amryfal hwn yn adlewyrchu natur y ddadl. Dyma’r pwyntiau penodol yr hoffen ni eu cyfleu:

1. DELFRYD: Rhaid i fyd llywodraeth leol a Llywodraeth Cymru rannu delfryd sy’n pennu diben a rôl y cynghorau lleol yn y dyfodol. Rhaid i’r cynghorau gymryd rhan ym mhroses llunio’r delfryd hwnnw.

2. EGLURHAD: Mae angen ar fyd llywodraeth leol ragor o eglurhad am y strwythur arfaethedig a disgwyliadau Llywodraeth Cymru. Pennodd Llywodraeth Cymru orchwyl Comisiwn Williams i ofalu y byddai ffiniau’r cynghorau lleol yr un fath â rhai’r GIG heb groesi ardaloedd cydgyfeirio Undeb Ewrop. Yn ddiweddar, mae gweinidogion wedi cyfleu amwysedd am y ffiniau a chynnig y dylai fod ond chwe chyngor lleol.

3. COSTAU A GALLU: Mae angen esbonio’r modd y bydd proses ad-drefnu maes llywodraeth leol yn cael ei hariannu, a hynny’n fater o frys. Mae Llywodraeth Cymru wedi datgan nad oes ganddi adnoddau di-ben-draw i’r diben hwnnw ond mae’r broblem yn waeth fyth i fyd llywodraeth leol. All y cynghorau ddim mynd i gostau ad-drefnu a hwyluso arbedion enfawr yr un pryd.

4. Y CYHOEDD A’R CYMUNEDAU: Rydyn ni’n gofyn i Lywodraeth Cymru ofalu ei bod yn cynnwys y bobl yn y drafodaeth i’w galluogi i ddweud eu dweud am drywydd eu gwasanaethau yn y dyfodol. Rhaid rhoi pob ystyriaeth i’n gweithlu, hefyd.

Mae angen i’r drafodaeth am dynged maes llywodraeth leol symud ymlaen bellach yn ôl egwyddor ymgysylltu agored ac adeiladol gan barchu pawb sy’n ymwneud â hi. Ynglŷn â’r Papur Gwyn sydd ar y gweill, dylai byd llywodraeth leol fod yn rhan o broses llunio’r delfryd ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus Cymru yn y dyfodol. Mae angen canlyniad cadarn sy’n addas i’w ddiben ac a fydd yn parhau am flynyddoedd i ddod. Rydyn ni’n wynebu talcen caled. Mae’r gwasanaethau cyhoeddus lleol mewn argyfwng ac mae angen anelu a chydweithio’n strategol ar draws haenau llywodraethu Cymru i gyd.

Datganiad y Cynghorydd Bob Wellington, Arweinydd WLGA, ar ran pob un o awdurdodau lleol Cymru.

DIWEDD

Categorïau: Newyddion

  About

Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (WLGA) yn cynrychioli buddiannau byd llywodraeth leol ac yn hyrwyddo democratiaeth leol yng Nghymru.

  Cysylltwch â ni
   Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Tŷ Llywodraeth Leol
Rhodfa Drake
Caerdydd, CF10 4LG

Ffôn : 029 2046 8600
E-bost : enquiry@wlga.gov.uk
Oriau busnes : Llun - Iau 8:30 - 5:00, Gwen - 08:30 - 16:30