Bydd rhagor o doriadau'n chwalu gwasanaethau

Dydd Gwener, 27 Mehefin 2014

Mae byd llywodraeth leol yn rhybuddio y bydd rhagor o doriadau cyllidebol yn 2015-16 yn arwain at dranc llawer o wasanaethau cyhoeddus yng Nghymru. 

Ar ôl awgrymu yn wreiddiol y byddai’n cwtogi o 1.5% ar gyllidebau’r cynghorau lleol yn 2015-16, mae Llywodraeth Cymru wedi dweud bellach y dylai’r cynghorau baratoi ar gyfer toriadau o 4.5%, nid lleiaf am fod galw a phwysau sylweddol ar GIG Cymru. 

Cyflwynodd y Gweinidog dros Faterion Llywodraeth Leol, Lesley Griffiths AC, y manylion newydd i’r cynghorau lleol mewn llythyr gan rybuddio y dylen nhw ddisgwyl toriadau o’r fath dros y blynyddoedd i ddod, hefyd. 

Yn ystod y flwyddyn ariannol bresennol, mae’r cynghorau lleol wedi ymdopi â diffyg o £250 miliwn yn eu cyllidebau i gyd ac mae hynny wedi arwain at ddewisiadau anodd a thrafodaeth gyhoeddus ffyrnig. Y cwestiwn mae rhaid i’r cynghorau lleol ei ystyried bellach yw: Beth fyddai’r canlyniadau pe bai toriadau o’r fath yn parhau? 

Meddai’r Cynghorydd Bob Wellington CBE (Tor-faen), Arweinydd WLGA: 

"Mae llythyr diweddar Llywodraeth Cymru sy’n cadarnhau y bydd toriadau megis y rhai yn Lloegr yn parhau wedi codi braw ar gynghorau Cymru am dynged eu gwasanaethau cyhoeddus. Gan fod y GIG yn parhau i fynnu mwy a mwy o arian, mae popeth arall o dan bwysau. Dywedais yn eglur yr wythnos ddiwethaf yn ystod Cynhadledd Flynyddol WLGA y byddai byd llywodraeth leol yn wag pe bai’r gostwng yn parhau i’r un graddau, ac y byddai gwasanaethau sy’n agos at galonnau’r bobl yn diflannu.” 

“Erbyn 2018, gallai’r cynghorau lleol fod mewn sefyllfa lle bydd diffyg cyllidebol o £900 miliwn ac mae angen trafodaeth gyhoeddus agored am rôl a gwerth llywodraeth leol a gwasanaethau cyhoeddus lleol yn fater o frys. Mae Llywodraeth Cymru wedi diogelu’r cynghorau lleol i ryw raddau ac mae angen parhau â hynny tra bo’r cynghorau’n mynd ati i lunio eu gwasanaethau’n strategol fel y gallan nhw ateb y galw sylweddol am y gwasanaethau hynny yn y dyfodol.” 

"Mae’r wybodaeth ddiweddaraf yma’n atgyfnerthu’n barn ni bod rhaid i Lywodraeth Cymru ailystyried ei disgwyl ynglŷn â chynghorau lleol. Fydd addewid y bydd yn ad-drefnu maes llywodraeth leol ymhen chwe blynedd ddim o gymorth inni ar hyn o bryd. Rhaid pennu’n ymarferol yr hyn mae disgwyl i’r cynghorau lleol ei gyflawni.” 

Meddai’r Cynghorydd Aaron Shotton (Sir y Fflint), Llefarydd WLGA dros Faterion Ariannol: 

"Does dim dwywaith bod y cyhoeddiad y bydd cyllideb byd llywodraeth leol Cymru yn crebachu’n fawr yn golygu y bydd gwasanaethau cyhoeddus lleol y wlad yn cyrraedd argyfwng yn hwyr neu’n hwyrach. Mae’n ddrwg iawn gan WLGA ddweud y dylai pobl ddisgwyl llai o wasanaethau lleol achos mai ar fyd llywodraeth leol y bydd effeithiau mwyaf y llymder parhaus.” 

"Er ein bod yn cydnabod bod problemau yn yr ysbytai, mae adroddiad diweddaraf Prif Archwilydd Cymru yn dangos bod rhaid i’r GIG fynd i’r afael â’i ddiffyg cyllidebol ei hun. O ganlyniad i doriadau mor llym yng nghyllideb byd llywodraeth leol, mae perygl y bydd gwasanaethau craidd sy’n osgoi’r angen i bobl fynd i’r ysbyty yn diflannu.” 

"O gau canolfan hamdden, bydd effaith sylweddol ar iechyd pobl a gallai problemau megis tewdra, clefyd y siwgr a chlefyd y galon waethygu. Mae perthynas amlwg rhwng tai gwael ac iechyd gwael, hefyd. Mae’n rhatach inni gadw pobl yn eu cartrefi trwy ofal cymdeithasol na’u cadw nhw yn yr ysbyty. O gwtogi ar wasanaethau llywodraeth leol, bydd llai o wasanaethau ataliol. Y gwir yw bod un rhan o’r sector cyhoeddus yn cael ei hariannu ar draul rhan arall a bydd hynny’n niweidiol yn y pen draw.” 

DIWEDD

Categorïau: Newyddion

  About

Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (WLGA) yn cynrychioli buddiannau byd llywodraeth leol ac yn hyrwyddo democratiaeth leol yng Nghymru.

  Cysylltwch â ni
   Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Tŷ Llywodraeth Leol
Rhodfa Drake
Caerdydd, CF10 4LG

Ffôn : 029 2046 8600
E-bost : enquiry@wlga.gov.uk
Oriau busnes : Llun - Iau 8:30 - 5:00, Gwen - 08:30 - 16:30